Trước khi đến ngày chiến thắng ấy, tuổi thơ tôi gắn liền với những ký ức chiến tranh. Sơ tán cách trung tâm khu Gang thép cả chục km, tránh những trận bom B52 đánh vào khu Gang thép Thái Nguyên, cái nôi của công nghiệp nặng miền Bắc XHCN. Tôi còn nhớ nhiễu B52 được máy bay tiêm kích Mỹ thả và rơi xuống trắng đồi nơi chúng tôi sơ tán, được chúng tôi tranh nhau nhặt về làm trò chơi. Trong chiến tranh, máy bay thường sử dụng “giấy bạc gây nhiễu” (chaff) để đánh lừa radar của đối phương. Đây là một loại vật liệu gồm các sợi kim loại nhỏ hoặc lá nhôm mỏng, được thả ra từ máy bay để tạo ra tín hiệu giả trên màn hình radar, khiến đối phương khó xác định vị trí thực của máy bay. Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ đã sử dụng chaff để bảo vệ các máy bay ném bom B-52 khỏi hệ thống phòng không của Việt Nam.
Máy bay B52 Mỹ ném bom dải thảm - Ảnh tư liệu
Đêm đêm, trẻ con chúng tôi trốn người lớn, chui lên nóc hầm chữ A để xem pháo cao xạ bắn máy bay Mỹ với tâm lý như xem bắn pháo hoa vậy. Ban ngày tranh thủ nhất có thể ngó qua cửa hầm nhà trẻ, xem cảnh máy bay gầm rú trên trời bay qua trên đầu. Có lẽ tuổi thơ 4 tuổi, những trận bom năm 1972 ngày ấy chưa biết sợ, sau này “cua cá” mới thấy những hố bom thành đầm cá sao nhiều thế, sao khủng khiếp thế. Chỉ có người lớn là ngược xuôi vất vả với công việc thời chiến và lo lắng cho cái hội trẻ con thơ ngây ấy có cơm ăn, áo mặc và đặc biệt là an toàn trong khói bom lửa đạn ấy.
Sau khi Hiệp định Paris được ký kết vào ngày 27/1/1973, Mỹ đã chấm dứt hoàn toàn việc ném bom miền Bắc Việt Nam, chúng tôi không phải sơ tán nữa. Tuy nhiên chiến tranh vẫn chưa chấm dứt, Tổ quốc chưa được thống nhất trọn vẹn. Sau này lớn lên nghe mẹ kể ngày ấy bố chuẩn bị nhập ngũ đầu năm 1975 thì tất cả vỡ òa niềm vui chiến thắng 30 tháng 4 năm 1975.
Tôi vẫn nhớ, vào những ngày dịp chiến thắng 30/4/1975, người dân khu Gang thép đã trải qua những cảm xúc vô cùng đặc biệt - từ vui mừng, tự hào đến xúc động khi hay tin đất nước hoàn toàn thống nhất. Sau nhiều năm chiến tranh gian khổ, đây là thời khắc mà cả dân tộc đã mong chờ. Không khí ăn mừng, khắp các đường phố và làng quê, người dân đổ ra đường, tổ chức mít tinh, hát vang những bài ca chiến thắng. Những hình ảnh xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập được phát trên truyền hình đã khiến nhiều người vỡ òa trong cảm xúc. Nhiều người đã khóc khi nghe tin chiến thắng, nhớ về những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Một bầu không khi hân hoan mừng chiến thắng lan tỏa khắp nơi nơi và hòa bình đã thành sự thật.
Lễ diễu hành khi ấy được tổ chức linh hoạt tùy theo điều kiện từng địa phương. Các đoàn thể, tổ chức quần chúng và lực lượng vũ trang địa phương tham gia. Nhiều nơi tổ chức mít tinh, diễu hành bằng xe hoa, văn nghệ quần chúng, triển lãm ảnh chiến thắng. Đây cũng là dịp tôn vinh các anh hùng liệt sĩ và những đóng góp của nhân dân trong hai cuộc kháng chiến.
Các khẩu hiệu như “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”, “Thống nhất đất nước”, “Chủ nghĩa xã hội” được treo khắp nơi.
Diễu hành trên đường phố mừng chiến thắng – thống nhất Đất nước- Ảnh tư liệu
Và ngày mà tất cả mọi người đều mong đợi đã đến. Cuộc duyệt binh ngày 02/9/1975 tại Quảng trường Ba Đình-Hà Nội, là một sự kiện lịch sử quan trọng, đánh dấu ngày Quốc khánh đầu tiên sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất. Đây được xem là một trong những cuộc duyệt binh lớn nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam, với sự tham gia của tất cả các quân chủng, binh chủng cùng khí tài quân sự hiện đại thời bấy giờ. Lễ duyệt binh có sự góp mặt của nhiều nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo Đảng Cộng sản một số nước và đông đảo khách quốc tế, thể hiện niềm vui chiến thắng của dân tộc Việt Nam.
Lễ Duyệt binh được cử hành tại Quảng trường Ba Đình rất trang nghiêm- Ảnh tư liệu
Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lễ duyệt binh ngày 2-9-1975 – Ảnh tư liệu
Tham gia Lễ duyệt binh của các binh chủng - Ảnh tư liệu
Khi ấy xem truyền hình là một thú vui rất xa xỉ dù chỉ qua qua tivi đen trắng, tại hội trường tập thể của các đơn vị thuộc Khu Gang thép. Chúng tôi được ngắm trên tivi những đoàn quân duyệt binh súng trên vai, ngẩng cao đầu oai phong vừa bước ra từ cuộc chiến tranh khốc liệt đầy hào hùng ấy. Từng phi đội máy bay chiến đấu lao vút qua như vẽ lên hình tượng chiến thắng trên bầu trời thủ đô, trong đó có cả những chiếc Mig 21 và những phi công anh hùng vừa làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ trên không.
Rồi đến lực lượng bộ đội tên lửa phòng không oai nghiêm tiến vào quảng trường. Những chiến sĩ bên cạnh là những quả tên lửa được đặt ngẩng đầu lên bầu trời, như sẵn sàng cho bất cứ cuộc chiến vệ quốc nào. Rồi lại đến các lực lượng xe tăng, pháo binh, bộ binh, hải quân… rầm rập tiến vào quảng trường... Đây là lần đầu tiên người dân miền núi chúng tôi được thấy Hà Nội, thấy tên lửa, xe tăng với quân đội mình dù mới qua màn ảnh nhỏ như thế.
Bên những gương mặt chiến sĩ nhuộm khói lửa chiến trường còn có cả đội nữ binh tự vệ đặc biệt. Những cô gái xinh đẹp, vận trang phục miền Bắc, tay cầm chặt súng trường.
Đồng bào vỗ tay rền vang theo nhịp chân người lính.
Trong lịch sử Việt Nam, đây là lễ duyệt binh có ý nghĩa đặc biệt nhất, lễ duyệt binh đầu tiên của non sông đã thu về một mối, Tổ quốc hoàn toàn thống nhất sau bao đêm dài cách trở…
Trong tôi như trào dâng cảm xúc thật tự hào và lúc đó, đứa trẻ nào cuncg ước mơ sau này sẽ được làm chú bộ đội cụ Hồ. Lúc đó, dù chưa thực sự rõ rang, nhưng tôi đã cảm nhận rằng khi Tổ Quốc cần bao lớp lớp thanh niên đã sẵn sàng xung phong lên đường, không tiếc máu xương cho sự nghiệp chống ngoại xâm, giải phóng Dân tộc. Tiếng gọi của Tổ Quốc thật thiêng liêng, mãi ngân vang trong tôi từ ngày ấy, cho tôi thêm nhiều động lực với lòng tự hào, tự trọng dân tộc mạnh mẽ để cống hiến phần nhỏ bé của mình cho xây dựng quê hương đất nước, sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ lúc sinh thời thường căn dặn.
Giang Lê
